Linux Temel Dosya ve Dizin Yapısı
Linux ‘da dosya ve dizinler temel bir kök(/) dizin ağacı şeklinde yer alır. Bunlar bilgisayarımızda yer alan temel disk ve CD-ROOM gibi depolama aygıtlarının üzerinde yer alır. linux dosya sistemindeki her dizin ve kendisine ait olan alt dizin ağaçları sistem açılmadan ya da ilgili yerlere bağlanmadan ayrı bir yapı olarak kalırlar. Sistem açıldığında ilgili depolama aygıtları birer ‘mount’(bağlama) komutu ile ilgili dizin ağaçlarına bağlanırlar. Bu bağlantı biçiminin nasıl olacağı ‘/etc/fstab’ altındaki dosyada yer alan kurallara göre yapılır.

LINUX AYGIT İSİMLERİ

Linux ‘de temel olan aygıt isimleri şunlardır:
hd: IDE  disk sürücüleri
sd:SCSI sabit disk sürücüleri
sr:SCSI CDROM sürücüleri
fd:Disket sürücüleri
st:SCSI teyp sürücüleri
ht:IDE teyp sürücüleri
tty:Terminaller
lp:Yazıcı portları
js: Analog Joystickler
midi:Midi portları
ttyS:Seri portlar
cdrom:CDROM

Linux altında yer alan dosya sistemi yapısı temelde aynı olmakla beraber , farklı dağıtımlarda bazı değişiklikler gösterebilir.

Linux ağaç yapısı ve önemli dizinlerine standartlar ölçüsünde bakmak istersek şöyle bir yapı ile karşılaşırız.
/bin;/dev ;/etc ;/proc ;/home ;/lib ;/mnt ;/sbin ;/ROOT ;/tmp ;/usr ;/var
/bin: Sistem açılışı ve kontrolü, ROOT kullanıcısının ya da sistem yönetimi için kullanılan temel komutları bu dizin içerisinde bulunur.
/dev: Bilgisayarınıza ait olan temel aygıtlara yönelik Linux çekirdeğinizin destek verdiği tüm aygıtlara ait dosyalar bu dizinde bulunur.
/etc:Linux sistemi ile ilgili konfigürasyon dosyalarının bulunduğu genel dizindir. Conf dosyası ve sistemi yöneten çalışabilir uygulamalar bu dizin içinde yer alır.
/proc: Çekirdek uzantılarının bulunduğu ve sistemi yöneten süreç bilgilerinin yer aldığı dizindir.
cat/proc/meminfo :Sistem ve RAM kullanımı hakkında bilgileri görüntüler.
cat/proc/cpuinfo :  işlemciniz hakkındaki bilgileri görüntüler.
cat/proc/modules :  Sistemin o an kullandığı modülleri görüntüler.
cat/proc/pci : Sistemde kullanılan PCI kaynakları hakkında bilgileri görüntüler.
/home: Sistemde yer alan tüm kullanıcıların ve dosyalarının bulunduğu temel dizindir.
/lib:  Kütüphane dosyalarının bulunduğu dizindir.
/mnt: Geçici olarak mount komutu ile bağlantı yapılan aygıtların düğmelendiği dizindir.
/sbin: Linux sistemi içerisinde yer alan komutların bulunduğu dizindir.
/ROOT: ROOT kullanıcısının home dizinidir.
/tmp: Geçici dosyaların bulunduğu dizindir.
/usr: Sistem dosyalarının bulunduğu dizindir.
/var: Değişkenlik gösteren sistem dosyaları burada yer alır.Anlık olarak değişen mesajlar ve postalar var/spool/mail altında yer alır.

KULLANICI EKLEMEK       

Sisteme istediğiniz konsoldan bağlanabilmek için bir prosedür geliştirilmiştir. Buna  ‘login in ’yani ‘sisteme giriş yapmak’  denir. Kendi home alanınızda kendi dosyalarınız çalışır.
Kullanıcı adınızı yazıp ‘enter’a bastıktan sonra şifre sorulacaktır. Şifrenizi buraya yazıp ‘enter’a bastıktan sonra eğer doğru ise sisteme login olursunuz. Kendi kullanıcı adınızla girdiğinizde kendi home dizininizi bulacaksınız.
/ROOT kullanıcısı sistem yöneticisidir ve her şeyi yapmaya yetkisi vardır. Bütün önemli ve kritik dosyalar ‘/ROOT’tarafından yönetilir.
Sadece ROOT’un yapabileceği birkaç görev şunlardır ;

1)Dosya  sistemlerini mount etmek (CD’ler floppy’ler ve yazılım yüklemek).
2)Kullanıcı eklemek ve silmek.
3)Yeni bir kernel derlemek.
4)Sistemi konfigüre etmek.
5)Sistemi kapatmak.
6)YaST’ı başlatmak.
ROOT haklarına sahipken YaST komutu ile karşınıza sistem ile ilgili genel ayarların yapılabileceği YaST mönüsü çıkarmaktadır. Bu mönüden yön tuşları ile Administrator mönüsü ve oradan da ‘user administrator’ mönüsünü onaylamanız halinde , karşınıza kullanıcı ekleme mönüsü çıkacaktır.
User Administration mönüsünden ‘User name’ bilgi alanını doldurmanız halinde kalan kısımları sistem varsayılan değere göre tamamlar. Konsoldan ROOT haklarına sahip iken ‘useradd’ komutu ile kullanıcıları açabilirsiniz. Kullanıcı aynı zamanda bir grubun üyesidir.

SİSTEMİ AÇMAK ve KAPATMAK

Sisteminizi kapatmak için sisteme ROOT altında login olunuz ve konsola:
‘shutdown –h now’ (bu komut sistemi kapatır) ya da ‘shutdown –r now’(sistemi reset eder ve yeniden başlatır). Buna ek olarak Ctrl+Alt+Del kombinasyonunu  da kullanabilirsiniz.